{"id":27608,"date":"2021-10-28T16:09:12","date_gmt":"2021-10-28T15:09:12","guid":{"rendered":"https:\/\/speakersacademy.com\/?p=128065"},"modified":"2026-06-02T13:34:20","modified_gmt":"2026-06-02T11:34:20","slug":"wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/","title":{"rendered":"‘Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag’"},"content":{"rendered":"\n

\u2018Over leven in het wild\u2019 Martine van Zijll Langhout, hoofd van de veterinaire afdeling van Artis en dierenarts bij Stichting AAP, heeft er niet alleen pas dit zeer boeiende boek over geschreven, maar het ook zelf ervaren. In de wildernis \u2013 ver van de bewoonde wereld \u2013 heeft ze ontdekt dat de gevaarlijke primaat mens veel kan leren van andere wilde dieren.<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

\u201cWilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem waarin zij leven intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons, wat zeker ook voor ondernemers die meer en meer met duurzaamheid en milieu bezig (zouden moeten) zijn belangrijk is. Recent nog heeft ze dat in een lezing voor CEO\u2019s van tuindersbedrijven benadrukt. \u201cMijn verhaal is echter op alle fronten inzetbaar, zodat het voor heel veel zakelijke en andere doelgroepen interessant is. Wilde dieren en de lessen uit de wildernis, ook \u00f3nze oorsprong, zijn immers altijd inspirerend.”<\/p>\n

Vraag je nu of wij op dieren lijken? We zijn dieren!\u201d, zegt Martine van Zijll Langhout<\/a><\/span>. \u201cMensen zijn lid van dezelfde Hominidae-familie als chimpansees, die het nauwst aan ons verwant zijn, bonobo\u2019s, gorilla\u2019s en orang-oetans. Het DNA-verschil tussen ons en chimpansees en bonobo’s is slechts 1,3 procent.\u201d Ik leg haar voor dat resusapen die in stedelijke gebieden in India leven onderhandelen door spullen van mensen af te pakken en terug te geven als ze bijvoorbeeld eten krijgen. \u201cIk werk dagelijks met apen en ben constant met ze aan het onderhandelen. Dat doen ze onderling ook, net als wij.\u201d Van vee en andere gedomesticeerde dieren staan varkens het dichtst bij ons. Mensen kunnen hartkleppen van varkens krijgen. Ze zijn volgens Martine ook veel intelligenter dan honden.<\/p>\n

\u201cHet is dan ook onze cultuur die bepaalt dat we varkens houden voor het vlees en honden gezelschapsdieren zijn. Ik opereer bij Artis en stichting AAP allerlei dieren, tot en met slangen en leguanen toe, maar ook veel apen. Ook zij zijn qua anatomie exact hetzelfde als wij. Dus zijn ook wij dieren. Dat is een gegeven. Mensen hebben precies hetzelfde hart als chimpansees of gorilla\u2019s. Ik werk daarom veel met humane cardiologen, die alle apen die ik verdoof onderzoeken.\u201d Dan zegt ze: \u201cWeet je waarom ik dol ben op chimpansees? Ze laten precies zien hoe wij ons gedragen, maar dan ongefilterd. Daarom zijn apen zo leerzaam voor mensen. Een kantoor is net een apenrots. We kunnen bijvoorbeeld van apen meer leren over ons eigen gedrag, onze samenwerking met collega\u2019s en onze manier van leiding geven. Om me heen zie ik overal apengedrag. Daarmee kun je vaak goed verklaren waarom mensen doen wat ze doen.<\/p>\n

We zouden anders naar dieren moeten kijken\u201d, zegt Martine bevlogen. \u201cGorilla\u2019s, leeuwen of neushoorns zijn ook soms bang, vinden dingen spannend, leren door te oefenen en weten dat bluffen werkt. Wij vertonen datzelfde gedrag. Hoe kan het dan dat
\nwe ons buiten de natuur plaatsen en niet beter voor onze aarde zorgen? Gelukkig leren wij snel en zijn we ons steeds bewuster van het feit dat dieren intelligent zijn. Als we over honderd jaar terugkijken naar hoe we met de bio-industrie zijn omgegaan, zul je zien dat er dan veel veranderd is.\u201d Mensen zijn bang voor de dood, ook als die biologisch gezien nog ver weg is. Hoe zit dat bij andere dieren?<\/p>\n

Het grootste verschil tussen mensen en andere dieren is spraakvermogen.<\/p><\/blockquote>\n

\u201cInteressante vraag, maar doordat je het hen niet kunt vragen kun je het ook nooit weten. Door mijn leven in de wildernis weet ik wel dat het zo uitdagend is als je dagelijks wordt omringd door levensgevaarlijke dieren, dat je automatisch in het hier en nu bent. Een klein foutje kan je dood betekenen. Ik leefde als een wild dier en moest soms rennen voor mijn leven. Mijn zintuigen en lijf stonden altijd op scherp, zodat ik slangen op tijd zag, olifanten kon ruiken en kon rennen zonder te struikelen. Door dit te oefenen groeide mijn zelfvertrouwen, net als een wild dier.”<\/p>\n

Stellig zegt ze: \u201cWe moeten niet kijken naar het vermenselijken van dieren, maar het verdierlijken van mensen. Dat opent alles, zeker als je beseft dat dieren hetzelfde kunnen voelen en ervaren als jij. Kou, warmte, maar ook honger en verdriet. Waarom zou een dier niet kunnen treuren of rouwen? Alles dat wij ervaren, ervaart een dier ook. Natuurlijk is het wel belangrijk je te realiseren dat primaten, zoals wij, andere behoeften kunnen hebben dan andere diersoorten. Daarom is het volgens Martine belangrijk zoveel mogelijk kennis over alle verschillende diersoorten te vergaren, zodat we steeds beter voor ze kunnen zorgen. Om wilde dieren en hun leefgebieden goed te kunnen beschermen is kennis eveneens cruciaal.”<\/p>\n

Dieren inspireren<\/h4>\n

Wilde dieren zijn kunnen heel inspirerend zijn voor mensen. \u201cEen spin in huis is \u2013 net als een vleermuis, mus of egel \u2013 ook een wild dier, dat keuzes maakt over waar hij zijn web bouwt bijvoorbeeld. Deze dieren zijn onafhankelijk van de mensheid. Ze kiezen zelf een part\u0002ner en de plek waar zij hun bed bouwen. Wij hebben echter het idee dat de meeste dieren afhankelijk zijn van ons, doordat wij alleen om\u0002ringd zijn door huisdieren die iets van ons willen of nodig hebben. Daardoor denken wij automatisch dat wij centraal staan in de we\u0002reld. Wilde dieren laten zien dat er een hele wereld bestaat die niets met ons te maken heeft. Niets. Als wij morgen allemaal dood zijn is er niets aan de hand. Niets. Zij gaan gewoon door met hun leven en dat maakt die wilde dieren zo boeiend.\u201d Martine noemt als voorbeeld ook de door haar zo geliefde neus\u0002hoorn.<\/p>\n

\u201cDie soort loopt al vijftig miljoen jaar rond op deze planeet. Wij pas 300.000 jaar. Wij denken dat die dieren iets van ons nodig hebben, maar ze weten zelf exact hoe te overleven. Dat vind ik interes\u0002sant, want er is veel intelligentie nodig om dat \u00fcberhaupt te kunnen.\u201d Als mensen iets slims doen, zoals overleven, noemen we dat intelli\u0002gentie, wanneer dieren dat doen is het ineens instinct. Waarom? Om\u0002dat we dat met elkaar hebben afgesproken? Martine van Zijll Lang\u0002hout vindt dat er geen verschil is. Ook dieren die ver van huis zijn, zoals de groene halsbandparkieten die inmiddels met tienduizenden in ons land rondvliegen, kunnen hier zelf hun eigen eten vinden on\u0002der heel andere omstandigheden dan \u2018thuis\u2019. Ook dat heeft volgens haar met intelligentie te maken.<\/p>\n

Stembanden ontbreken<\/h4>\n

Hebben dieren een ander bewustzijnsniveau dan wij? Niemand die het precies weet. Martine: \u201cHet grootste verschil tussen mensen en andere dieren is ons uitgebreide klankenrepetoire, waardoor we ge\u0002avanceerd kunnen communiceren. Maar misschien kunnen sommi\u0002ge dieren dit ook, maar weten we dit alleen nog niet. Volgens mij komt dat door de manier waarop wij denken over intelligentie en instinct en doordat wij intelligentie beoordelen op spraakvermogen. Als ie\u0002mand zeer verbaal begaafd is en mooi spreekt zien wij zo iemand als intelligent. Mensen met gehoorproblemen worden vaak automa\u0002tisch als dom gezien, terwijl ze dat helemaal niet zijn.<\/p>\n

Doordat dieren anders communiceren dan wij kunnen wij geen details aan hen vragen, waardoor we dat verschil maken tussen intelligentie en instinct. Ook het feit dat dieren geen ge\u0002schreven taal hebben speelt mee. Wij zijn zo snel doordat wij als kind kennis van gene\u0002raties voor ons kunnen lezen. Een wild dier moet telkens opnieuw beginnen.\u201d Maar er zijn toch apen die meer dan duizend woor\u0002den kunnen onthouden of door het aanra\u0002ken van symbolen op een scherm kunnen \u2018praten\u2019? Klopt. Tik maar eens \u2018Chimpan\u0002zee Memory Test\u2019 in op YouTube en er ver\u0002schijnt een filmpje waarin de chimpansee de cijfers 1 tot en met 9 enkele seconden op een scherm ziet en ze vanuit het niets in de juis\u0002te volgorde aantikt en weer laat verschijnen. De wetenschapper die hetzelfde \u2018memory\u2019 spel doet bakt er niets van. \u201cDat bewijst hoe slim mensapen zijn, ze hebben een veel beter kortetermijngeheugen. Dat komt doordat ze in de natuur moeten onthouden waar ze din\u0002gen verstoppen.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

‘Wij doen er niet toe’<\/h4>\n

“In Gabon, dat 6,5 keer zo groot is als Ne\u0002derland en voor 85 procent is bedekt met bos, deed ik in 2006-2007 onderzoek naar parasieten bij wilde gorilla\u2019s en was ik ma\u0002nager van een ecotoerismeproject. Er wonen daar slechts 2,2 miljoen mensen, van wie de meesten in de hoofdstad Libreville. Ik woon\u0002de daar alleen met mijn team en de oor\u0002spronkelijke regenwoudbewoners. Eigenlijk was het de mooiste tijd van mijn leven. Ik re\u0002aliseerde mij hoe de wereld er uitzag voor\u0002dat er mensen waren, maar ook dat wij er niet toe doen, een mini-schakeltje zijn in een groot ecosysteem en de mensenwereld niet centraal staat.<\/p>\n

Verder was ik bezig met ‘One Health’: de gezondheid van mensen, het mi\u0002lieu en de dieren. Ook qua ziekten zijn we met dieren verbonden. Dat is door coro\u0002na eindelijk ook duidelijk geworden bij het grote publiek, maar dierenartsen weten dit al heel lang.” Vrijwel alle ‘wildlife’-dierenart\u0002sen kennen elkaar. “Ik voel me een rijk mens om met zoveel collega\u2019s en natuurbescher\u0002mers in de hele wereld in verbinding te staan. Toen ik vijf jaar lang een drukke dierenarts\u0002praktijk voor wilde dieren runde in de re\u0002gio rondom het Krugerpark in Zuid-Afrika verdoofde en behandelde ik alle wilde dier\u0002soorten, waaronder neushoorns, Afrikaanse buffels, antilopen, olifanten, leeuwen en gi\u0002raffen. Dagelijks schoot ik verdovingspijlen af, te voet, te paard of vanuit een helikopter. Ook bestreed ik actief neushoornstroperij en verwijderde vele valstrikken. Fantastisch om nu mijn kennis te kunnen overdragen aan jongere collega\u2019s en mensen te kunnen verbinden. Natuurbehoud is teamwerk.”<\/p>\n

Keizersnede bij een koe<\/h4>\n

Als klein meisje heeft Martine van Zijll Langhout, die opgroeit in Gorinchem, \u00e9\u00e9n grote droom: veearts worden. \u201cOp de boer\u0002derij van mijn oom en tante in Buren, de Be\u0002tuwe, was ik intens gelukkig en helemaal in mijn element. Toen ik vijf was zag ik een kei\u0002zersnede bij een koe. Ik weet nog dat ze ge\u0002woon stond te herkauwen alsof er niets aan de hand was, terwijl de veearts haar in de flank verdoofde, haar spieren insneed en met zijn arm naar binnen ging en uiteinde\u0002lijk het kalf eruit kwam. Ik wist meteen dat ik veearts wilde worden. Dat werd ik ook. Op het Isle of Man, een autonoom stukje Groot\u0002 Brittanni\u00eb, ging ik als een soort James Her\u0002riott langs de boeren. Daar deed ik keizer\u0002sneden bij koeien, wat eigenlijk de reden was om voor dit beroep te kiezen.\u201d<\/p>\n

We moeten niet kijken naar het vermenselijken van dieren, maar naar het verdierlijken van mensen.<\/p><\/blockquote>\n

Als ze 18 jaar is gaat ze als vrijwilliger werken bij het Ma\u0002rine Mammal Center in San Francisco, een soort Pieterburen. \u201cDaar werd ik echt ge\u0002raakt door wilde dieren. Verzwakte en ge\u0002wonde zeeleeuwen werden daar opgevan\u0002gen, aangesterkt en weer uitgezet in zee.\u201d Na haar studie diergeneeskunde gaat ze elk jaar naar het buitenland om stage te lopen en er\u0002varing op te doen met wilde dieren. Als ze in het kader van haar Mastersstudie in Lon\u0002den naar Gabon gaat om de wilde gorilla\u2019s te onderzoeken \u2013 en later terugkeert om voor opdrachtgever London Zoo manager te worden \u2013 is ze al dierenarts. Haar ruime er\u0002varing als veearts en gezelschapsdierenarts en het beheersen van alle grote operaties be\u0002schouwt Martine als belangrijke basis voor haar specialisatie tot ‘wildlife’-dierenarts. “Mensen denken, zoals in Gabon, dat het normaal is als ze dichtbij een gorilla kunnen komen. Dat is het niet.” Toch heeft ze zelf een sterke band gekregen met het neushoorn\u0002tje Valentino dat ze heeft grootgebracht.<\/p>\n

\u201cIn \u2018Over leven in het wild<\/a><\/span>\u2019 schrijf ik dat hij op mijn schoot springt en zijn kop op mijn schouder neerlegt. Een spontane uiting van affectie zoals dieren vaker laten zien. Ik heb genoten, maar zoiets blijft onnatuurlijk. Al dat contact dat wij met wilde dieren willen verstoort de natuur. Die moeten we juist met rust laten. Mensen willen interactie, maar ei\u0002genlijk moeten ze dat niet willen. Ik heb Va\u0002lentino later nog gezien, het is nu een gezon\u0002de volwassen wilde stier.<\/p>\n

Lezingen<\/h4>\n

Martine maakt elk onderwerp op het ge\u0002bied van haar werk met wilde dieren op sprankelende wijze aantrekkelijk voor een breed publiek. Haar verhalen en avonturen met wilde dieren inspireren mensen om hun hart te volgen en dingen te doen die span\u0002nend zijn. In verbinding met de natuur en zodoende ook onszelf, wordt het grote be\u0002lang van natuurbehoud duidelijk. De \u00a0 levens\u0002lessen uit de wildernis openen veel mensen de ogen, zijn inspirerend en direct toepas\u0002baar in het dagelijkse leven.<\/p>\n

\u201cIk vind zelf ook een onderwerp als persoonlijke ontwikke\u0002ling, dat ik ook in mijn boek bespreek, een mooi onderwerp. Het \"\" inzicht dat je zelf een dier bent kan helpen in je eigen persoonlij\u0002ke ontwikkeling. Effici\u00ebntie, omgaan met concurrenten, ontspanning (dieren zijn daar goed in), fo\u0002cus en geduld kun je allemaal leren van die\u0002ren. Een python bijvoorbeeld ligt gewoon drie weken te wachten tot hij een prooi heeft. Sociale interactie, maar ook kwetsbaarheid horen daar ook bij. Wij komen ook uit\u00a0de wildernis en hebben daar, net als de prima\u0002ten nu in het regenwoud, kwetsbaarheid er\u0002varen. Kwetsbaarheid leidt automatisch tot verbinding, dat zie je ook bij apen, en het be\u0002sef dat wij sociale wezens zijn. In Gabon heb\u0002ben de mensen dat door. Alleen zijn ze niets, als gemeenschap kunnen zij in de wildernis overleven. Kwetsbaarheid is ook vergankelijkheid. Die beleef je in het oerwoud. Mijn eigen sterfelijkheid ben ik helemaal ok\u00e9 mee, door\u0002dat ik net als mijn vrienden in Zuid-Afrika vooral in het nu leef. Geniet van wat je hebt, dat is rijkdom.\u201d<\/p>\n

Bron: ACADEMY Magazine 2021-2022<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2018Over leven in het wild\u2019 Martine van Zijll Langhout, hoofd van de veterinaire afdeling van Artis en dierenarts bij Stichting AAP, heeft er niet alleen pas dit zeer boeiende boek over geschreven, maar het ook zelf ervaren. In de wildernis \u2013 ver van de bewoonde wereld \u2013 heeft ze ontdekt dat de gevaarlijke primaat mens […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":20327,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_trash_the_other_posts":false,"editor_notices":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"sa_speaker_category":[106,16,20,5,120,82,95,38,112,83,104],"class_list":["post-27608","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niet-gecategoriseerd","sa_speaker_category-spreker-over-afrika","sa_speaker_category-cultuur-en-maatschappij","sa_speaker_category-spreker-over-dieren","sa_speaker_category-duurzaamheid-klimaat-milieu","sa_speaker_category-leefstijl","sa_speaker_category-leiderschap-en-ontwikkeling","sa_speaker_category-motivatie","sa_speaker_category-spreker-over-natuur","sa_speaker_category-spreker-over-onderzoek","sa_speaker_category-spreker-over-persoonlijke-ontwikkeling","sa_speaker_category-wereldwijd"],"acf":{"sa_speaker_id":25772},"yoast_head":"\n'Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag' - Martine van Zijll Langhout<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\""Wilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"'Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag' - Martine van Zijll Langhout\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\""Wilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Speakers Academy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-28T15:09:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-02T11:34:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"565\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Martine van Zijll Langhout\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minuten\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"Martine van Zijll Langhout\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Martine van Zijll Langhout\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9\"},\"headline\":\"‘Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag’\",\"datePublished\":\"2021-10-28T15:09:12+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-02T11:34:20+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/\"},\"wordCount\":2290,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/10\\\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/\",\"name\":\"'Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag' - Martine van Zijll Langhout\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/10\\\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614\",\"datePublished\":\"2021-10-28T15:09:12+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-02T11:34:20+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9\",\"name\":\"Martine van Zijll Langhout\"},\"description\":\"\\\"Wilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/10\\\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/10\\\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614\",\"width\":700,\"height\":565},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"‘Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag’\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Speakers Academy\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9\",\"name\":\"Martine van Zijll Langhout\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/02\\\/Martine-van-Zijll-Langhout-\u00a9Linelle-Deunk-thumb-e1614327380565.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2021\\\/02\\\/Martine-van-Zijll-Langhout-\u00a9Linelle-Deunk-thumb-e1614327380565.jpg\",\"caption\":\"Martine van Zijll Langhout\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/spreker\\\/martine-van-zijll-langhout\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"'Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag' - Martine van Zijll Langhout","description":"\"Wilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"'Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag' - Martine van Zijll Langhout","og_description":"\"Wilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons.","og_url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/","og_site_name":"Speakers Academy","article_published_time":"2021-10-28T15:09:12+00:00","article_modified_time":"2026-06-02T11:34:20+00:00","og_image":[{"width":700,"height":565,"url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614","type":"image\/png"}],"author":"Martine van Zijll Langhout","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"10 minuten","Geschreven door":"Martine van Zijll Langhout"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/"},"author":{"name":"Martine van Zijll Langhout","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#\/schema\/person\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9"},"headline":"‘Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag’","datePublished":"2021-10-28T15:09:12+00:00","dateModified":"2026-06-02T11:34:20+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/"},"wordCount":2290,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614","inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/","name":"'Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag' - Martine van Zijll Langhout","isPartOf":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614","datePublished":"2021-10-28T15:09:12+00:00","dateModified":"2026-06-02T11:34:20+00:00","author":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#\/schema\/person\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9","name":"Martine van Zijll Langhout"},"description":"\"Wilde dieren zijn van nature in verbinding met alle andere soorten, zodat het ecosysteem intact blijft.\u201d Dat besef moet doordringen tot ons.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#primaryimage","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614","contentUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/10\/Ontwerp-zonder-titel-2021-10-26T163810.374.png?image-crop-positioner-ts=1780336614","width":700,"height":565},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wij-zijn-dieren-kijk-maar-naar-ons-gedrag\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"‘Wij zijn dieren, kijk maar naar ons gedrag’"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#website","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/","name":"Speakers Academy","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#\/schema\/person\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9","name":"Martine van Zijll Langhout","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/02\/Martine-van-Zijll-Langhout-\u00a9Linelle-Deunk-thumb-e1614327380565.jpg","contentUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/02\/Martine-van-Zijll-Langhout-\u00a9Linelle-Deunk-thumb-e1614327380565.jpg","caption":"Martine van Zijll Langhout"},"url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/spreker\/martine-van-zijll-langhout\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27608"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27608\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27609,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27608\/revisions\/27609"}],"acf:post":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/sa_speaker\/25772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27608"},{"taxonomy":"sa_speaker_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/sa_speaker_category?post=27608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}