{"id":27004,"date":"2016-05-21T16:03:38","date_gmt":"2016-05-21T16:03:38","guid":{"rendered":"https:\/\/comspeake-schaan.savviihq.com\/?p=41844"},"modified":"2026-06-02T13:19:29","modified_gmt":"2026-06-02T11:19:29","slug":"vrije-wil-fictie-of-non-fictie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/","title":{"rendered":"Vrije wil, fictie of non-fictie?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n

Drie gerenommeerde neurowetenschappers, Jelle Jolles, Damiaan Denys en Victor Lamme, gaan in op\u00a0<\/em>vragen over onze vrije wil, impulsief gedrag en robotisering van ons brein. Ze breken zich het hoofd over de\u00a0<\/em>vraag of criminelen thuishoren in gevangenissen of meer baat hebben bij bijvoorbeeld stimulatie van hun\u00a0<\/em>hersenen. De antwoorden zijn verrassend, lijken soms ver uit elkaar te liggen, maar komen vaak overeen.<\/em><\/p>\n

Mensen zijn vrij in het maken van hun keuzes, maar dat is niet in alle gevallen vanzelfsprekend en ook de mate waarin verschilt. Neuropsycholoog Jelle Jolles en neurowetenschapper, filosoof en psychiater Damiaan Denys verschillen daarin van mening met neurowetenschapper Victor Lamme. Hij zegt dat wetenschap en psychologie al lang laten zien dat allerlei zaken de keuzes van mensen be\u00efnvloeden, buiten\u00a0hen om en vaak zonder dat ze het zelf doorhebben en er veel controle over kunnen uitoefenen. Jolles: \u201cDe mens kan zijn eigen keuzes te maken. De discussie of de vrije
\nwil al dan niet bestaat is onnodig gepolariseerd.\u00a0 De mate van vrijheid die een persoon\u00a0heet om zelf te kiezen voor een handeling, een gedachte, een actie hangt echter af van de aard daarvan. Ik vergelijk het menselijk handelen vaak met een ijsberg. Een klein stukje steekt boven water: \u2018het bewustzijn\u2019. Het grootste deel blijft onder water en staat\u00a0voor het enorme aantal handelingen dat we automatisch verrichten. Bijvoorbeeld tijdens het autorijden. Dat geldt ook als een medeweggebruiker plots uitwijkt. Dan heet het lichaam, aangestuurd door de hersenen, al een beslissing genomen, maar de automobilist denkt dat hij een bewuste keuze heet\u00a0gemaakt. De conclusie: veel relatief simpele, doch levensbelangrijke beslissingen zijn\u00a0voor bewust gemaakt en daarin zijn we niet erg vrij. Gelukkig, want daardoor kunnen we effici\u00ebnt functioneren en de vele \u2018dingen van de dag\u2019 goed uitvoeren.\u201d Volgens Jolles geldt dat voor zaken waarmee we ervaring hebben, maar er\u00a0 zijn ook situaties die zich niet eerder hebben voorgedaan. Een adolescent die moet kiezen voor een studietraject kan de verkeerde keuze maken, doordat eerdere ervaringen onvoldoende zijn en sprake is van nieuwe prikkels. Maar het is wel zijn\u00a0eigen keuze. Damiaan Denys betoogt dat de mens weliswaar beschikt over een vrije wil, maar dat\u00a0die tot stand komt via wederzijdse interactie
\nmet de maatschappij waarin hij leeft. \u201cDat betekent dat mensen hun gedrag kunnen aanpassen en zelfstandig kunnen beslissen of ze wel of niet iets doen, met als beperking dat zij afhankelijk zijn van de omgeving waarin ze zitten. Die bepaalt mede hoe hun dag er uitzag.\u201d Gedrag is volgens Denys dus niet volledig het product van de vrije wil,\u00a0maar van de samenhang van die vrije wil met\u00a0de context van dat moment.<\/p>\n

De discussie of vrije wil al dan niet bestaat is onnodig gepolariseerd\u2019<\/p><\/blockquote>\n

\u201cDat zijn andere mensen, de omgeving en de ruimte waarin iemand zich bevindt. Ook kleuren zijn van invloed. \u201c Victor Lamme bestrijdt dat de mens vrij is in zijn eigen keuzes, doordat hij van alle kanten van buitenaf wordt be\u00efnvloed.\u00a0Hedonistische principes van menselijk gedrag spelen een grote rol. \u201cVeel mensen lijden, door gerichte marketingactiviteiten, modeverschijnselen en sociale
\nontwikkelingen en gedreven door hebzucht\u00a0en onbewuste emoties en angsten, aan kuddegedrag.\u00a0Dat zit allemaal diep verankerd in\u00a0hun brein en daardoor rennen ze makkelijk achter elkaar aan. Interessant is dat steeds\u00a0meer onderzoek laat zien dat hersenscans beter aangeven of iemand bijvoorbeeld echt wil afvallen of stoppen met roken, dan de\u00a0persoon zelf, die het vaak niet weet.\u201d<\/p>\n

Impulsiviteit<\/h2>\n

Over wat vrije keuze en impulsief gedrag\u00a0met elkaar te maken hebben, zegt Denys: \u201cImpulsiviteit is een afwijking, die leidt tot\u00a0onnadenkend handelen, maar die we allemaal kennen in ons normale leven. Tijdens\u00a0een impulsieve handeling hebben we onszelf even niet onder controle. Wanneer wij een kroket, een stuk taart, een glas wijn of een sigaret niet kunnen weerstaan is de zin groter dan onze weerstand. Er zijn ook impulsieve stoornissen die leiden tot disfunctioneren, bijvoorbeeld een verslaafde\u00a0die de impuls hero\u00efne te gebruiken nooit kan weerstaan en daardoor werkt aan zijn eigen\u00a0 destructie.\u201d Jolles noemt impulsiviteit een woord dat beschrijft dat voorgebakken reactiepatronen vrijwel direct leiden tot gedrag , zonder tussenkomst van een bewuste keuze. Veel mensen reageren op die manier op prikkels. \u201cToch kunnen\u00a0mensen nadenken over zichzelf, hun gedrag bijstellen \u00e9n leren vrijere keuzes te maken!\u201d Lamme komt met een voorbeeld: \u201cNiet lang geleden is er die rechtszaak geweest van de\u00a0 man die per ongeluk, dus impulsief, op de knop drukte in \u2018Miljoenenjacht\u2019 van Linda de Mol en daardoor een enorme bedrag misliep. Op het moment dat hij\u00a0 rukte was zijn hele brein, zijn hele lichaam, erop gericht voor zekerheid te gaan. Achteraf denkt hij wat anders. Dat kan ik me voorstellen. Het is een voorbeeld van cognitieve dissonantie, maar zijn actie liet zien wie hij werkelijk is.\u201d<\/p>\n

Het Gevangenisdilemma<\/h2>\n

De kennis van de werking van het brein\u00a0neemt snel toe, wat de vraag oproept of gevangenisstraf nog wel de juiste manier is om, naast het strafelement, het gedrag van criminelen te be\u00efnvloeden of veranderen. Jolles: \u201cOpsluiting zorgt voor een beperking van de sociale en fysieke omgeving van de gevangene, wat desastreus is voor diens mentale ontwikkeling. Medegevangenen zijn het enige rolmodel, want vooral jonge criminelen kan aansporen tot kopieergedrag.\u00a0 Door zijn het perspectief van de gevangene te verbreden door zijn brein te \u2018vullen\u2019 met nieuwe relevante kennis en zinvolle\u00a0 ervaringen, zoals het leren van nieuwe\u00a0vaardigheden, kan zijn bestaan waardevoller\u00a0en socialer worden en verkleint de kans\u00a0op recidive. We moeten dus gevangenen de kans geven hun brein te ontwikkelen en te leren denken. Daar heet ook de samenleving baat bij, ook al is dat strijdig met de opvatting dat we gevangenen moeten straffen.\u201d<\/p>\n

Waarom krijgt iemand een andere straf als hij iets met voorbedachten rade doet of vanuit een impuls?\u2019<\/p><\/blockquote>\n

Denys: \u201cGevangenissen hebben een dubbele\u00a0functie. Enerzijds om mensen op te sluiten die een gevaar vormen voor de maatschappij\u00a0en anderzijds om hen tegen zichzelf te beschermen omdat ze de controle kwijt\u00a0zijn. In principe is een aantal gevangen te behandelen met nieuwe technologie\u00ebn, zoals diepe hersenstimulatie. Via ge\u00efmplanteerde elektroden kunnen we het brein zodanig stimuleren dat de gevangenen de controle over\u00a0zichzelf terugkrijgen en bepaalde agressieve handelingen niet meer uitvoeren. Moderne technologie kan dus opsluiting vervangen, maar de vraag is of we diepe hersenstimulatie op hen mogen toepassen als we hun criminele gedrag beschouwen als een maatschappelijke afwijking en niet als een stoornis. Dan behandel je in feite gezonde\u00a0 mensen met een zeer invasieve methode die we tot nu toe alleen bij zieke mensen gebruiken. Ethisch ligt dat best moeilijk.\u201d Lamme vindt dat intenties, gedachten en meningen\u00a0niet zoveel invloed hebben op ons gedrag\u00a0en vraagt zich mede daarom af waarom er onderscheid is tussen moord en doodslag bij de bepaling van de strafmaat. \u201cWaarom krijgt iemand een andere straf als hij iets
\nmet voorbedachten rade doet of vanuit een\u00a0impuls? In beide gevallen gaat het om een brein dat niet helemaal voldoet aan wat de maatschappij verwacht.\u201d Hij is het eens met Jolles als hij zegt: \u201cDe gevangenis is meestal\u00a0 een hele slechte omgeving om van crimineel gedrag af te komen en versterkt het zelfs, omdat je dan juist in een sociale context belandt waar criminaliteit heel gewoon en zelfs stoer is. Laten we eens wat anders\u00a0verzinnen dan gevangenisstraf. We moeten iets doen aan de werking van die breinen en, wanneer het gaat om psychopathische moordenaars of pedofielen, daar een fysieke schil omheen leggen of bijvoorbeeld vrijheid beperken met behulp van moderne technologie\u00ebn, zoals enkelbanden.\u201d<\/p>\n

Robotisering van het brein<\/h2>\n

Robotisering van het brein is fictie zegt Jelle Jolles. Non-fictie roepen Damiaan Denys en Victor Lamme. In beide gevallen is enige nuancering op zijn plaats. \u201cHet kan. Hersenen zijn te manipuleren met\u00a0elektroden, je kunt implantaten inbrengen\u201d, zegt Denys. \u201cTechnologie maakt het mogelijk blinden (enigszins) te laten zien door chips op de retina aan te brengen en doven te laten horen via implantaten. Neurologische\u00a0of psychiatrische pati\u00ebnten zijn te genezen door de diepe hersenstimulatie die ik toepas. Dat gaat allemaal verder evolueren. Apparaten komen op de markt\u00a0die zelfstandig nadenken, een deel van het denkproces overnemen. Een goede ontwikkeling, mits voortdurend wordt gekeken naar de ethische consequenties. Er is nood aan strikte normen en regels om gevaarlijke\u00a0situaties te voorkomen.\u201d Lamme constateert dat nu al robotarmen, kunstmatige ogen en andere middelen worden aangesloten op het brein. \u201cHet kan een oplossing zijn voor mensen\u00a0met beperkingen. Stroomstroompjes die door het brein lopen kunnen iemands gemoedstoestand of concentratievermogen be\u00efnvloeden, maar ook het gedrag. Moderne\u00a0 marketingmethoden en propaganda is echter veel effectiever als het gaat om gedragsbe\u00efnvloeding. De (sociale) media kunnen\u00a0ons gedrag extreem manipuleren. Daarover moeten we ons drukker over maken\u00a0dan over de nieuwe technologische mogelijkheden.\u201d<\/p>\n

Jolles: \u201cGerichte onderdelen van het brein zijn met behulp van technische hulpmiddelen\u00a0tot betere actie aan te zetten. Dat is geen fictie, dat gebeurt al. We weten alle drie wat\u00a0we met neurale protheses kunnen doen.\u201d Net als Denys noemt hij mogelijkheden voor blinden en doven om weer (grove waarnemingen) te zien en beter te horen, maar zegt ook dat gedachten een stuk techniek kunnen aansturen om verlamde ledematen weer in beweging te brengen. \u201cDat is een soort robotisering, maar als het gaat om de vraag of in principe een soort \u2018Robocop\u2019 mogelijk is en dan zeg ik nee\u2019. Daar zijn de hersenen oneindig\u00a0veel te ingewikkeld voor. Het hele brein\u00a0vervangen door robothersenen is onmogelijk.\u00a0Dat laat onverlet dat computers\/robots\u00a0veel beter kunnen zijn dan de mens in ge\u00efsoleerde taken.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drie gerenommeerde neurowetenschappers, Jelle Jolles, Damiaan Denys en Victor Lamme, gaan in op\u00a0vragen over onze vrije wil, impulsief gedrag en robotisering van ons brein. Ze breken zich het hoofd over de\u00a0vraag of criminelen thuishoren in gevangenissen of meer baat hebben bij bijvoorbeeld stimulatie van hun\u00a0hersenen. De antwoorden zijn verrassend, lijken soms ver uit elkaar te […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":15715,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_trash_the_other_posts":false,"editor_notices":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"sa_speaker_category":[85,50,56,82,53,112,124],"class_list":["post-27004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niet-gecategoriseerd","sa_speaker_category-spreker-over-gedragsverandering","sa_speaker_category-gezondheidszorg","sa_speaker_category-spreker-over-het-brein","sa_speaker_category-leiderschap-en-ontwikkeling","sa_speaker_category-spreker-over-neuroscience","sa_speaker_category-spreker-over-onderzoek","sa_speaker_category-spreker-over-psychologie"],"acf":{"sa_speaker_id":25275},"yoast_head":"\nVrije wil, fictie of non-fictie? - Speakers Academy<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Vrije wil, fictie of non-fictie? - Speakers Academy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Drie gerenommeerde neurowetenschappers, Jelle Jolles, Damiaan Denys en Victor Lamme, gaan in op\u00a0vragen over onze vrije wil, impulsief gedrag en robotisering van ons brein. Ze breken zich het hoofd over de\u00a0vraag of criminelen thuishoren in gevangenissen of meer baat hebben bij bijvoorbeeld stimulatie van hun\u00a0hersenen. De antwoorden zijn verrassend, lijken soms ver uit elkaar te […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Speakers Academy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-05-21T16:03:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-02T11:19:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/11\/Prison-CC0.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"821\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Victor Lamme\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"8 minuten\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"Victor Lamme\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Victor Lamme\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9\"},\"headline\":\"Vrije wil, fictie of non-fictie?\",\"datePublished\":\"2016-05-21T16:03:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-02T11:19:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/\"},\"wordCount\":1587,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2018\\\/11\\\/Prison-CC0.jpg\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/\",\"name\":\"Vrije wil, fictie of non-fictie? - Speakers Academy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2018\\\/11\\\/Prison-CC0.jpg\",\"datePublished\":\"2016-05-21T16:03:38+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-02T11:19:29+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9\",\"name\":\"Victor Lamme\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2018\\\/11\\\/Prison-CC0.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/2\\\/2018\\\/11\\\/Prison-CC0.jpg\",\"width\":1700,\"height\":821},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Vrije wil, fictie of non-fictie?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Speakers Academy\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9\",\"name\":\"Victor Lamme\",\"url\":\"https:\\\/\\\/speakers-academy.prod.level-level.nl\\\/nl\\\/spreker\\\/victor-lamme\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Vrije wil, fictie of non-fictie? - Speakers Academy","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Vrije wil, fictie of non-fictie? - Speakers Academy","og_description":"Drie gerenommeerde neurowetenschappers, Jelle Jolles, Damiaan Denys en Victor Lamme, gaan in op\u00a0vragen over onze vrije wil, impulsief gedrag en robotisering van ons brein. Ze breken zich het hoofd over de\u00a0vraag of criminelen thuishoren in gevangenissen of meer baat hebben bij bijvoorbeeld stimulatie van hun\u00a0hersenen. De antwoorden zijn verrassend, lijken soms ver uit elkaar te […]","og_url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/","og_site_name":"Speakers Academy","article_published_time":"2016-05-21T16:03:38+00:00","article_modified_time":"2026-06-02T11:19:29+00:00","og_image":[{"width":1700,"height":821,"url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/11\/Prison-CC0.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Victor Lamme","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"8 minuten","Geschreven door":"Victor Lamme"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/"},"author":{"name":"Victor Lamme","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#\/schema\/person\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9"},"headline":"Vrije wil, fictie of non-fictie?","datePublished":"2016-05-21T16:03:38+00:00","dateModified":"2026-06-02T11:19:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/"},"wordCount":1587,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/11\/Prison-CC0.jpg","inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/","name":"Vrije wil, fictie of non-fictie? - Speakers Academy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/11\/Prison-CC0.jpg","datePublished":"2016-05-21T16:03:38+00:00","dateModified":"2026-06-02T11:19:29+00:00","author":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#\/schema\/person\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9","name":"Victor Lamme"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#primaryimage","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/11\/Prison-CC0.jpg","contentUrl":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2018\/11\/Prison-CC0.jpg","width":1700,"height":821},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/vrije-wil-fictie-of-non-fictie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Vrije wil, fictie of non-fictie?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#website","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/","name":"Speakers Academy","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/#\/schema\/person\/ab68f802bae1408414eddd05049627b9","name":"Victor Lamme","url":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/spreker\/victor-lamme\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27004"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27005,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27004\/revisions\/27005"}],"acf:post":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/sa_speaker\/25275"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27004"},{"taxonomy":"sa_speaker_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/speakers-academy.prod.level-level.nl\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/sa_speaker_category?post=27004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}